ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΑΙΖΕΙ

Tα παιχνίδια είναι στενά συνυφασμένα με την κουλτούρα κάθε λαού, την ιστορία, τις παραδόσεις και τα έθιμά του. Αυτό που είναι πραγματικά εντυπωσιακό ωστόσο είναι ότι αρκετά συχνά, σε διαφορετικές γωνιές του κόσμου με διαφορετικούς πολιτισμούς και έθιμα αναπτύσσονται παιχνίδια που μοιάζουν απίστευτα μεταξύ τους – ίσως τελικά, τα παιδιά (ή και οι λαοί) του κόσμου έχουν πολύ περισσότερα κοινά από όσα φανταζόμαστε.

Τα παραδοσιακά κορεάτικα παιχνίδια είναι σε μεγάλο βαθμό συνυφασμένα με τις παραδόσεις και τα έθιμα της χώρας και μάλιστα δεν είναι τυχαίο ότι αρκετά από αυτά συνδέονται άμεσα με χαρακτηριστικές γιορτές του κορεάτικου ημερολογίου όπως η σεληνιακή Πρωτοχρονιά Σολάλ (설날 ) ή το φθινοπωρινό φεστιβάλ Τσούσοκ(추석) αλλά και με τις τέσσερις εποχές. Μπορεί τα ονόματά τους να εμφανίζουν παραλλαγές από περιοχή σε περιοχή, ωστόσο κοινό στοιχείο των παραδοσιακών κορεάτικων παιχνιδιών είναι ότι τα περισσότερα δεν χρειάζονται ιδιαίτερο εξοπλισμό ή συγκεκριμένο χώρο: απλά καθημερινά υλικά, τα χέρια και τα πόδια των παικτών αρκούν για να φέρουν άφθονη διασκέδαση και γέλιο και παρεΐστικη διάθεση! Από τον πραγματικά μεγάλο αριθμό παιχνιδιών που υπάρχουν, επελέγησαν και περιγράφονται όσα είναι εύκολο να αναπαραχθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα, με ελάχιστο κόπο και υλικά που εύκολα βρίσκει κανείς στην καθημερινότητά του.

 

Νεαρά κορίτσια παίζουν γκόνγκι

Το γκόνγκι ή γκόνγκι νόρι (공기 ή 공기놀이) είναι ένα πολύ δημοφιλές παιχνίδι που παραδοσιακά παίζεται με πέντε μικρά βότσαλα ή βόλους ή στη σύγχρονη εποχή με 5 χρωματιστές μπαλίτσες, μοιάζει δηλαδή πολύ με τα δικά μας πεντόβολα. Παίζεται ατομικά ή και ομαδικά και έχει 5 επίπεδα δυσκολίας και επιπλέον δυνατότητες! 
Αφού οι παίκτες ορίσουν τον χώρο του παιχνιδιού και λάβουν τις θέσεις τους, καθορίζουν τη σειρά με την οποία θα παίζουν ως εξής: κάθε παίκτης διαδοχικά κρατά τα βότσαλα/βόλους στη χούφτα του και τα ρίχνει στον αέρα. Ύστερα, προσπαθεί να «πιάσει» στην εξωτερική μεριά της παλάμης του όσους περισσότερους βότσαλα μπορεί: όποιος πιάσει τα περισσότερα ξεκινάει πρώτος, και ούτω καθεξής.
Το παιχνίδι έχει 5 βασικά επίπεδα που ουσιαστικά διαφέρουν ως προς τον αριθμό βόλων που πρέπει να πιάσει με κάθε «χεριά».

Εναλλακτικές επιλογές για μια παρτίδα γκόνγκι 

Στο Επίπεδο 1, ο παίκτης ρίχνει τους βόλους στο χώρο που έχει οριοθετηθεί και στη συνέχεια πιάνει έναν βόλο και τον πετάει στον αέρα. Όσο ο πρώτος βόλος είναι στον αέρα προσπαθεί να πιάσει έναν-έναν και όλους τους υπόλοιπους, επαναλαμβάνοντας κάθε φορά την ίδια διαδικασία.
Στο επίπεδο 2, ο παίκτης θα πρέπει να πιάσει τους βόλους σε δυάδες ενώ στο Επίπεδο 3 θα πρέπει να πιάσει μια τριάδα και έναν μονό βόλο. Στο Επίπεδο 4 αλλάζει λίγο το πρώτο βήμα: αντί να ρίξει όλους τους βόλους ταυτόχρονα κάτω για να ξεκινήσει όπως και στα προηγούμενα 3 στάδια, ο παίκτης ρίχνει έναν βόλο στον αέρα και αφήνει τους άλλους τέσσερις κάτω. Στη συνέχεια, ξαναρίχνει τον ίδιο βόλο στον αέρα και πρέπει να πιάσει τόσο τους τέσσερις που βρίσκονται κάτω όσο και τον 5ο που πέφτει.
Το 5ο επίπεδο είναι και το πιο απαιτητικό: ο παίκτης κρατάει τους βόλους στη χούφτα του και τους πετάει στον αέρα. Προσπαθεί να τους μαζέψει όλους με την εξωτερική πλευρά της παλάμης του και στη συνέχεια τους ξαναπετάει όλους στον αέρα και προσπαθεί να τους πιάσει στη χούφτα του: όσοι περισσότεροι, τόσο πιο πολύ βαθμοί. Εάν κάποιος παίκτης δεν καταφέρει να ολοκληρώσει τη διαδικασία που προβλέπεται για κάθε επίπεδο θα πρέπει να δώσει τη σκυτάλη στον επόμενο παίκτη.

Τούχο σε παλιά εκδοχή...

Το τούχο ή τούχο νόρι (투호 ή 투호놀이) είναι ένα παιχνίδι που απαιτεί συγκέντρωση και καλό σημάδι καθώς ο στόχος του παιχνιδιού ήταν οι παίκτες να ρίξουν με επιτυχία τα βέλη τους μέσα σε ένα ξύλινο δοχείο με στενό λαιμό – ένα εγχείρημα που ακούγεται εύκολο στη θεωρία αλλά αναμφισβήτητα απαιτούσε μεγάλη επιδεξιότητα στην πράξη. Ήταν ένα παιχνίδι πολύ αγαπητό στους βασιλικούς κύκλους καθώς και μεταξύ των ευγενών, και υπάρχουν αρκετές αναφορές συγκεκριμένων βασιλέων και πριγκήπων που φέρονται να έπαιζαν αυτό το παιχνίδι.

...αλλά και σε σύγχρονη!

Τον 15ο αι., την περίοδο της δυναστείας Τζοσόν (조선), το τούχο γνώρισε ιδιαίτερη διάδοση στη βασιλική αυλή καθώς ταυτίστηκε έντονα με κομφουκιανές ηθικές αρχές ενώ το υπερασπίστηκε δεόντως και ο βασιλιάς Τζουνγκτζόνγκ (중종), το 1518, αλλά και ο διανοούμενος Γι Χουάνγκ (이황), που το σύστηνε στους μαθητές του προκειμένου να ενισχύσουν τόσο τη σωματική όσο και την πνευματική τους ρώμη. Μάλιστα, τόσο ο ίδιος όσο και και το παιχνίδι αποτυπώθηκαν στο χαρτονόμισμα των 1.000 γουόν κατά το χρονικό διάστημα 1983-2002. Ίσως βέβαια πιο γνωστή να είναι η αναφορά στον βασιλιά Γιετζόνγκ (예종) του Γκόριο (고려) (περ. 1105-1122) καθώς αναφέρεται ότι ο αυτοκράτορας Σονγκ τού χάρισε το 1116 ένα τέτοιο παιχνίδι, αλλά εκείνος δεν γνώριζε τους κανόνες ώστε να του φανεί χρήσιμο.

Στη σύγχρονη εποχή, το τούχο είναι χαρακτηριστικό παιχνίδι που απολαμβάνουν μικροί και μεγάλοι κατά το Σολάλ και το Τσούσοκ, σε μια ενδεχομένως πιο ασφαλή εκδοχή με βέλη 50 εκ. που έχουν αιχμή από καουτσούκ! Παράλληλα, είναι και ένα από τα δημοφιλή παιχνίδια με τα οποία οι Κορεάτες συνοδεύουν τις εξόδους τους για ποτό με φίλους, όπου οι «χαμένοι» συνήθως λένε ένα τραγούδι.

Παίζοντας τζεγκιτσαγκί

Σε αντίθεση με τα προηγούμενα παιχνίδια, το τζεγκιτσαγκί (제기차기) θέτει σε κίνηση τα πόδια των παικτών! Οι κανόνες είναι πολύ απλοί: κερδίζει όποιος καταφέρει, κλωτσώντας το στον αέρα με τα πόδια του, να μην αφήσει να πέσει το τζεγκί (제기) δηλ. ένα νόμισμα με τρύπα στη μέση τυλιγμένο με συγκεκριμένο τρόπο με χειροποίητο κορεάτικο χαρτί χάντζι (한지), το οποίο στα άκρα του ξετυλίγεται και κόβεται σε λωρίδες. Στην πιο σύγχρονη εκδοχή του, μπορεί κανείς να τοποθετήσει 2-3 μικρά νομίσματα στο κέντρο ενός τετράγωνου χαρτιού (ή πλαστικής σακούλας) με πλευρά 25 εκ., και να σταθεροποιήσει το χαρτί/σακούλα γύρω τους με σχοινί ή λαστιχάκι, όπως στην εικόνα. Το μυστικό για ένα καλό τζεγκί είναι το σωστό βάρος που δεν θα πρέπει να είναι ούτε μικρότερο ούτε μεγαλύτερο από 10 γρ. ώστε οι παίκτες να μπορούν να το διαχειριστούν καλύτερα. Το παιχνίδι παίζεται ατομικά, οπότε κερδίζει όποιος καταφέρει να πετύχει τον μεγαλύτερο αριθμό διαδοχικών λακτισμάτων, αλλά και ομαδικά, οπότε οι παίκτες στέκονται σε κύκλο και καθένας με τη σειρά του αναλαμβάνει να κλωτσήσει το τζεγκί.
Σύμφωνα με την παράδοση το τζεγκιτσαγκί μπορεί να προέρχεται είτε από το δερμάτινο πουγκί που συνήθισαν να κλωστούν οι ασκούμενοι στις πολεμικές τέχνες ή ότι αποτελεί εξέλιξη του κινέζικου παιχνιδιού σούτζου, καθώς αναφέρεται ήδη στη συλλογή κορεάτικων μύθων Σαμγκούκ γιουσά (삼국유사), ότι οι κάτοικοι του Γκόριο (고려) ήταν ιδιαίτερα επιδέξιοι σε αυτό το παιχνίδι. Οι σύγχρονοι Κορεάτες συνηθίζουν να παίζουν αυτό το παιχνίδι κατά τη διάρκεια της σεληνιακής πρωτοχρονιάς. Χαρακτηριστικό είναι μάλιστα ότι το 2000 ιδρύθηκε η Κορεάτικη ένωση τζεγκιτσαγκί με σκοπό να κωδικοποιήσει το παιχνίδι και τους κανόνες του και να το προσαρμόσει στα σύγχρονα δεδομένα, ενώ παράλληλα η Επιτροπή εκπαιδευτικών θεμάτων εισηγήθηκε την εισαγωγή του ως δραστηριότητας στα σχολικά προγράμματα φυσικής αγωγής του δημοτικού.

Δαχτυλίδια γκαρακτζί

Το γκαρακτζί τσατγκινόρι (가락지찾기놀이) πάλι είναι ένα παιχνίδι που απαιτεί καλό συντονισμό χεριών και ματιών αλλά και πολλή παρατηρητικότητα, καθώς ο στόχος του παιχνιδιού είναι να βρεθεί το κρυμμένο αντικείμενο που δεν είναι άλλο από ένα γκαρακτζί, δηλ. ένα ζευγάρι μεγάλα δαχτυλίδια από μέταλλο και πολύτιμες πέτρες που συνήθως φορούσαν οι παντρεμένες γυναίκες, ενώ μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και άλλα μικρά αντικείμενα.

Μικρά κορίτσια απολαμβάνουν το γκαρακτζί τσατγκινόρι

Πρόκειται για ένα καθιστό, κυκλικό παιχνίδι που ιδανικά χρειάζεται περίπου 10 παίκτριες, καθώς παραδοσιακά παιζόταν από κορίτσια και γυναίκες. Μία από αυτές αναλάμβανε να βρει το χαμένο αντικείμενο και γινόταν η «γάτα» ή η «τίγρης» του παιχνιδιού. Καθόταν λοιπόν στη μέση του κύκλου με τα μάτια κλειστά ενώ το γκαρακτζί περνούσε από χέρι σε χέρι κάτω από τα πόδια και τις φούστες τους καθώς οι παίκτριες έδιναν το ρυθμό τραγουδώντας ένα τραγούδι. Απαραίτητες προϋποθέσεις για το παιχνίδι και παράλληλα απαράβατοι κανόνες: το γκαρακτζί δεν θα έπρεπε να πέσει κάτω και φυσικά δεν θα έπρεπε να το δείξουν στην παίκτρια που στέκεται στη μέση του κύκλου, η οποία θα ξεκινήσει την προσπάθεια ανακάλυψης είτε όταν η ίδια πει «στοπ!» είτε όταν το τραγούδι που τραγουδούν οι υπόλοιπες τελειώσει. Τότε θα πρέπει να σκεφτεί και να παρατηρήσει καλά τις υπόλοιπες παίκτριες, οι οποίες δεν θα διστάσουν να τη μπερδέψουν με όσα πουν ή κάνουν -όχι δεν θεωρείται ζαβολιά αυτό! Αν μπορέσει να δείξει την παίκτρια στον κύκλο που όντως έχει το δαχτυλίδι τότε εκείνη με τη σειρά της θα πρέπει να έρθει στη μέση. Αν δεν δείξει τη σωστή παίκτρια τότε θα πρέπει να παραμείνει στο κέντρο για έναν ακόμη γύρο.

Το ντακτζιτσιγκί (딱지치기) είναι ένα παιχνίδι που συνδυάζει δημιουργικότητα αλλά και δεξιοτεχνία ενώ έχει ιδιαίτερα απλούς κανόνες: κερδίζει όποιος καταφέρει να αναποδογυρίσει το ντακτζί του αντιπάλου του!

Οδηγίες κατασκευής ενός ντακτζί

Τί είναι όμως το ντακτζί και πώς φτιάχνεται; Το βασικό υλικό είναι ένα: απλό χαρτί ή χρωματιστό χαρτόνι, σε κάθε περίπτωση τετράγωνου σχήματος, το οποίο χωρίζεται, με το μάτι ή με χάρακα, σε 3 ίσα μέρη και διπλώνεται ανάλογα ώστε να καταλήξει ως μακρόστενο ορθογώνιο. Για ένα ντακτζί χρειάζονται δύο τέτοια μακρόστενα ορθογώνια. Στη συνέχεια, σε καθένα από αυτά, η κάτω αριστερή κορυφή διπλώνεται προς τα επάνω ώστε να σχηματιστεί ένα ορθογώνιο τρίγωνο στην αριστερή πλευρά, ενώ αντίστοιχα η πάνω δεξιά κορυφή διπλώνεται προς τα κάτω ώστε και πάλι να σχηματιστεί ένα ορθογώνιο τρίγωνο στη δεξιά πλευρά αντίστοιχα. Στη συνέχεια, τα δύο ορθογώνια, τοποθετούνται το ένα πάνω στο άλλο, έτσι ώστε τα κεντρικά κομμάτια τους να εφάπτονται σχηματίζοντας σταυρό. Στο τελικό στάδιο, τα «αυτάκια» του ορθογωνίου που βρίσκεται αποκάτω διπλώνου πάνω στο άλλο ενώ τα «αυτάκια» του δεύτερου ορθογωνίου γλιστρούν μέσα στις υποδοχές που έχουν δημιουργηθεί!
Εφόσον το κάπως πιο απαιτητικό κομμάτι ολοκληρωθεί, τα πράγματα είναι πλέον εύκολα, καθώς με ένα απλό «πέτρα, μολύβι, ψαλίδι, χαρτί» καθορίζεται η σειρά του παιχνιδιού, όπου ο χαμένος αφήνει το ντακτζί του στο πάτωμα ή στο έδαφος και ο νικητής επιχειρεί πρώτος να το αναποδογυρίσει. Αν τα καταφέρει τότε κερδίζει έναν πόντο ή ακόμη και το ντακτζί του αντιπάλου του! Μεγάλη σημασία σε αυτήν την προσπάθεια παίζει τόσο το υλικό και το βάρος του ντακτζί όσο και η γωνία υπό την οποία κάθε παίκτης θα ρίξει το ντακτζί που επιτίθεται καθώς και το πού ακριβώς αυτό θα χτυπήσει εκείνο που βρίσκεται ήδη κάτω.

Ποιο από αυτά τα παιχνίδια λέτε να δοκιμάσετε την επόμενη φορά που θα συναντηθείτε με τους φίλους σας; Μπορείτε να οργανώσετε μια κορεάτικη βραδιά ή απλώς να μοιραστείτε τις νέες σας ...ανακαλύψεις!

Καλή διασκέδαση!



Επιμέλεια : Μαριάννα Ραψωματιώτη, Honorary Korea Supporter
Korean Embassy in Greece (주그리스 대한민국대사관)

Πηγές:

1. Wikipedia, λήμμα Traditional games of Korea, [τελευταία πρόσβαση: 6/6/2021]
2. Wikipedia, λήμμα Gonggi, [τελευταία πρόσβαση: 6/6/2021]
3. Wikipedia, λήμμα Pitch-pot, [τελευταία πρόσβαση: 6/6/2021]
4. Wikipedia, λήμμα Jegichagi, [τελευταία πρόσβαση: 6/6/2021]
5. Dana Hinders, How to make and play the Korean Ddakji game, [τελευταία πρόσβαση: 6/6/2021]

Φωτογραφίες:
Korean traditional games
Gonggi: Korean Jacks, or Fivestones
Traditional games
koreatimes.co.kr
4hnews.kr
https://m.blog.naver.com/ktcc_play/2218799665733
Dana Hinders / The Spruce